II. Nowelizacja ustawy o dostępie do informacji publicznej - ponowne wykorzystanie informacji publicznej

Autor: SPNT | [ 2012-01-11 19:16:33 ] | drukuj

Ustawą z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.11.204.1195) [dalej: „Ustawa”], dokonano wdrożenia do naszego porządku prawnego dyrektywy 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (Dz. Urz. UE L 345 z 31.12.2003, str. 90). Nowe przepisy w swym zasadniczym zrębie zaczną obowiązywać z dniem 29 grudnia 2011r., za wyjątkiem części przepisów dotyczących tworzonego centralnego repozytorium informacji publicznej, które wejdą w życie dopiero z dniem 29 września 2012r. Ideą nowelizacji jest to, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Ponadto, informacje publiczne o szczególnym znaczeniu dla rozwoju innowacyjności w państwie i rozwoju społeczeństwa informacyjnego, które ze względu na sposób przechowywania i udostępniania pozwalają na ich ponowne wykorzystywanie, w sposób użyteczny i efektywny, stanowią zbiór – tzw. „zasób informacyjny” i będą udostępniane w centralnym repozytorium.

Do przekazania posiadanego zasobu informacyjnego do centralnego repozytorium, a także do systematycznego jego weryfikowania i aktualizowania obowiązane są:

organy administracji rządowej,
fundusze celowe,
Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
Narodowy Fundusz Zdrowia,
państwowe instytuty badawcze,
państwowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyjątkiem uczelni, Polskiej Akademii Nauk oraz jednostek naukowych w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 oraz z 2011 r. Nr 84, poz. 455 i Nr 185, poz. 1092).

Do udostępniania informacji publicznej w celu ponownego wykorzystywania zobowiązane są następujące podmioty:

Prezes Rady Ministrów,
jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych,
inne niż określone w pkt 2 państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej,
inne niż określone w pkt 2 osoby prawne, utworzone w celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, jeżeli samodzielnie albo wspólnie z podmiotami, o których mowa w pkt 2 i 3, bezpośrednio albo pośrednio:
- finansują je w ponad 50% lub
- posiadają ponad połowę udziałów albo akcji, lub
- sprawują nadzór nad organem zarządzającym, lub
- mają prawo do powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego,
związki podmiotów, o których mowa w pkt 2-4.

Przepisów o ponownym wykorzystaniu informacji publicznej nie stosuje się z kolei do:

archiwów państwowych w zakresie znajdujących się w ich dyspozycji materiałów archiwalnych,
jednostek publicznej radiofonii i telewizji w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.), w zakresie audycji radiowych i telewizyjnych oraz innych przekazów,
instytucji kultury, samorządowych instytucji kultury ani innych podmiotów prowadzących działalność kulturalną, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123, z późn. zm.), w zakresie informacji publicznych stanowiących przedmiot ich działalności,
uczelni, Polskiej Akademii Nauk ani jednostek naukowych w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, w zakresie informacji publicznych służących ich działalności badawczej oraz dydaktycznej,
jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.), w zakresie informacji publicznych służących ich działalności oświatowej.

Mając określony w ten sposób krąg podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej w celu ponownego jej wykorzystania, możemy przejść do samej definicji ponownego wykorzystania informacji publicznej. Zgodnie z ustawą jest to wykorzystywanie przez osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej informacji publicznej lub każdej jej części, będącej w posiadaniu ww. podmiotów, niezależnie od sposobu jej utrwalenia (w postaci papierowej, elektronicznej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej), w celach komercyjnych lub niekomercyjnych, innych niż jej pierwotny publiczny cel wykorzystywania, dla którego informacja została wytworzona.
Udostępnianie informacji publicznej w celu ponownego jej wykorzystania ma następować co do zasady nieodpłatnie, a wyjątkowo za opłatą – jeżeli przygotowanie informacji w sposób wskazany we wniosku wymaga poniesienia dodatkowych kosztów.
Ważną kwestią dotyczącą udostępnianych materiałów jesturegulowanie praw własności intelektualnej do udostępnianych materiałów, w szczególności zaś kwestii prawno-autorskich. Nie można bowiem zapominać, iż większość udostępnianych do wykorzystania materiałów będzie podlegała przepisom Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r. (Dz.U.06.90.631 j.t. z późn. zm.). Jakkolwiek ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie uważa za przedmiot prawa autorskiego urzędowych: dokumentów, materiałów, znaków oraz symboli, to jednak duża część materiałów udostępnianych przez podmioty zobowiązane na podstawie Ustawy o dostępie do informacji publicznej nie będzie kwalifikowała się do tej grupy, co oznacza, że będą to utwory w pełni chronione prawem autorskim. Nie każdy materiał udostępniany przez podmiot publiczny ma bowiem charakter dokumentu urzędowego. Ustawa o dostępie do informacji publicznej rozstrzyga kwestie autorskoprawne w następująco – to podmiot zobowiązany określa sposób korzystania z informacji publicznych spełniających cechy utworu w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych lub stanowiących bazę danych w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz. 1402, z 2004 r. Nr 96, poz. 959 oraz z 2007 r. Nr 99, poz. 662 i Nr 176, poz. 1238), zapewniający możliwość dowolnego wykorzystywania utworu lub bazy danych, do celów komercyjnych i niekomercyjnych, tworzenia i rozpowszechniania kopii utworu lub bazy danych, w całości lub we fragmentach, oraz wprowadzania zmian i rozpowszechniania utworów zależnych. Ponowne wykorzystywanie informacji publicznej odbywa się przez ponowne wykorzystywanie informacji publicznej:

udostępnionej na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej,
udostępnionej w sposób inny niż w Biuletynie Informacji Publicznej,
udostępnionej w centralnym repozytorium,
przekazanej na wniosek o ponowne wykorzystywanie informacji publicznej.

Przekazanie informacji publicznej w celu jej ponownego wykorzystywania następuje na wniosek, w przypadkach gdy:

informacja publiczna nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub w centralnym repozytorium, chyba że została udostępniona w inny sposób i zostały określone warunki jej ponownego wykorzystywania, albo
wnioskodawca zamierza wykorzystywać informację publiczną na warunkach innych niż zostały dla tej informacji określone.

Wniosek o ponowne wykorzystywanie informacji publicznej można będzie złożyć w szczególności w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu Ustawy o informatyzacji. W przypadku niespełnienia warunków formalnych wniosku wzywa się wnioskodawcę do uzupełnienia braków, wraz z pouczeniem, że ich nieusunięcie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wniosek rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 20 dni od dnia otrzymania wniosku. W sprawach szczególnie skomplikowanych podmiot zobowiązany może przedłużyć załatwienie sprawy o kolejne 20 dni, po zawiadomieniu wnioskodawcy w terminie 20 dni od dnia otrzymania wniosku. Podmiot zobowiązany informuje Prezesa Rady Ministrów o przekroczeniu 1000 wniosków o ponowne wykorzystywanie informacji publicznej danego rodzaju.
Minister właściwy do spraw informatyzacji ma określić, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o ponowne wykorzystywanie informacji publicznej, zawierający w szczególności informacje o sposobie i formie przekazania wnioskodawcy informacji publicznej, a także o celu i zakresie ponownego wykorzystywania udostępnianej informacji publicznej, biorąc pod uwagę sprawność i przejrzystość postępowania – rozporządzenie to nie zostało jeszcze wydane.
Z praktycznej perspektywy warto zwrócić w tym kontekście uwagę na to, że ponowne wykorzystanie informacji publicznej to nowa jakość w naszym życiu publicznym – wykorzystanie to jest bowiem czymś zupełnie innym niż zamieszczenie (udostępnienie) informacji w Biuletynie Informacji Publicznej. To możliwość wykorzystania informacji publicznej przez obywateli i podmioty prywatne, w bardzo szerokim zakresie, w tym do prowadzenia działalności gospodarczej. Będzie to z pewnością wyzwanie logistyczne dla organów administracji.

do góry